Thăm China, ông Duterte có thể thay đổi cục diện Biển Đông - VnExpress

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường (trái) và ông Duterte trong hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Lào hồi tháng trước. Ảnh: AP

Chuyến thăm chính thức cấp nhà nước của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đến TQuốc tuần này được giới phân tách đánh giá là một động thái nhằm đảo ngược tình thế địa chính trị mẫn cảm bây chừ trên Đại dương Đông, có thể làm cho thay đổi những tính toán kế hoạch ở Đông Nam Á, theo WSJ.

Vị thế của Philippines ngày một trở nên quan trọng đối với Mỹ ở khu vực Đông Nam Á, khác biệt là ý tưởnrg kiềm chế tham vọng lãnh thổ của TQuốc trên Đại dương Đông. Năm 2014, Manila đã ký một ký hợp đồng mới với Washington, cho phép các lực lượng quân đội Mỹ hiện diện phổ thông hơn ở các căn cứ chiến lược ngay sát Hồ Đông.

Nhưng chỉ sau 100 ngày lên nắm quyền, tân Tổng thống Duterte đã liên tiếp dội những gáo nước lạnh tham gia mối quan hệ đang ấm nồng đó, giáng những đòn cực mạnh tham gia uy tín của Mỹ, có thể ảnh hưởng bị động tới cố gắng của Washington nhằm kiềm tỏa sự thống trị của Bắc Kinh đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Trước thềm chuyến thăm đến Bắc Kinh, ông Duterte tuyên bố sẽ không nhượng bộ về yếu tố độc lập của Philippines trên Biển Đông đối với Trung Quốc. Ông cũng nói với các phóng viên rằng sẽ nêu nhân tố mâu thuẫn cương vực và phán quyết của Tòa Trọng tài với các quan chức China, nhưng không nói rõ có làm cho vậy trong chuyến thăm sắp tới hay không.

Lúc trước, Tổng thống Philippines nhấn mạnh sẽ giảm thiểu đề cập đến "các yếu tố nhạy cảm" trong chuyến thăm China tuần này để hạn chế "tạo khoảng phương pháp" với các lãnh đạo Bắc Kinh. Tuy nhiên, ông tiết lộ rằng sẽ buộc phải China chuẩn y ngư gia Philippines quay trở lại các ngư trường truyền thống vòng vèo bãi cạn Scarborough, thực thể bị China kiểm soát từ tay Philippines một số năm trước.

Trefor Moss, bình luận viên chuyên theo dõi điều Đại dương Đông ở Manila, cho rằng những tính toán của ông Duterte đã biến một trong những bạn hữu thân cận nhất của Mỹ trong khu vực trở thành một đất nước ngày càng xa rời Washington, ngả dần về phía Bắc Kinh, nhằm thu lại những ích lợi kinh tế cho nước này.

Đại sứ TQuốc tại Manila Zhao Jianhua hồi đầu tháng đã biểu đạt đầy chất thơ về mối quan hệ mới giữa Bắc Kinh và Manila: "Mây mù đang dần tan. Mặt trời đang ló lên ở chân trời, và sẽ chiếu sáng đẹp tươi lên chương mới trong quan hệ song phương".

Theo ông Moss, động cơ kinh tế đằng sau ý tưởnrg TQuốc của ông Duterte là rất dễ nắm bắt. Ông muốn tiền bạc và kĩ nghệ, kỹ thuật của China để xây đắp cơ sở vật chất cơ sở vật chất vốn là yếu tố rất gấp rút đối với Philippines.

Ông Duterte từng nói ông muốn China xây dựng các tuyến trục đường sắt mới trên đảo Luzon và Mindanao, và rằng Bắc Kinh đã bắt buộc khoản vay 25 năm với các quy định rất thoải mái để tạo điều kiện cho Manila mua tranh bị của nước này, dù ông không nêu các cụ thể và TQuốc cũng chưa đưa ra bình luận gì.

Tính toán mạo hiểm

Ông Duterte (áo xanh) bắt tay người ủng hộ ở Brunei trước khi phát xuất sang Trung Quốc. Ảnh: AFP

Các nhà ngoại giao và chuyên gia phân tách phương Tây ở Manila nghĩ là các tính toán của ông Duterte trong chuyến thăm Trung Quốc là "rất mạo hiểm về kế hoạch". Dù ông nói rằng sẽ không nhượng bộ về điều độc lập trên Biển Đông, những thỏa thuận mà ông có thể ký kết với Trung Quốc có thể sẽ tấn công đổi quan hệ bạn hữu với Mỹ để lấy một "mối tình" chưa từng có với đất nước mà Manila cách đây không lâu vẫn coi là mối ăn hiếp dọa an toàn chính với chính mình.

"ngừng thi côngĐây là chiến thuật thảo luận rất quái đản", Gregory Poling, chuyên gia tại Trọng điểm Nghiên cứu Kế hoạch và Thế giới, đánh giá. Theo Poling, với cách hành xử của bản thân, ông Duterte đang "đơn phương từ bỏ lá bài đặt cược độc nhất vô nhị mà ông có với Bắc Kinh, đó là chiếc ô bảo trợ bình an của Mỹ".

Một quan chức giấu tên của đại sứ quán Mỹ ở Manila từng bộc bạch kì vọng rằng Philippines sẽ "tôn trọng chắc chắn đồng chí và các nghĩa vụ theo hiệp ước" mà nhị nước từng ký kết.

Zhang Baohui, giáo sư Đại học Lingnan ở Hong Kong, nghĩ là China "sẽ lời to về mặt kế hoạch" nếu Philippines ngày một rời xa Mỹ, cùng lúc nhấn mạnh thực tại rằng Bắc Kinh sẽ công ty lễ tiếp đón trang trọng ông Duterte theo cấp nhà nước.

Giáo sư Zhang dự đoán rằng trong chuyến thăm này của ông Duterte, Bắc Kinh sẽ ưng ý một nhượng bộ bé dại, chuẩn y ngư gia Philippines quay lại tiến công cá ở Scarborough. "Đổi lại, China sẽ nắm lấy cơ hội tiến thưởng đổi mới hoàn tổng thể diện Biển Đông, dẫn đến sự sụp đổ một rường cột quan trọng trong chiến lược Biển Đông của Mỹ", ông Zhang thể hiện sự quan trọng.

Tham khảo: 

Trí Dũng

Có thể bạn quan tâm: váy ngủ gợi cảm vera