Tượng đấu Mã - cuộc chiến không hồi kết trong cờ vua - VnExpress Thể Thao

Người mới học cờ đều hiểu tượng và mã có cùng sức mạnh, ít ra là xấp xỉ nhau. Mã được biết đến với nước nhảy đầm chữ L, lắt léo nhưng chẳng thể bao quát bàn cờ trong một nước. Mã có tối đa tám kỹ năng chuyển di và tối thiểu là nhì, có kĩ năng hiện diện ở cả 64 ô cờ. Trong từng nước đi, mã đến lui giữa nhì ô đen và trắng. Ưu thế nhất của mã là không bị cản, có thể bay nhảy qua không gian hẹp.

Tượng thì ngược lại, khi chuyển di theo các con phố chéo, cự ly vô hạn trong bàn cờ. Tượng có tối đa 13 kĩ năng vận động và tối thiểu là bảy, nhưng không thể nhảy đầm qua quân khác. Tầm hoạt động của tượng bị giới hạn bởi địa điểm và khác lạ là cấu trúc các quân, đặc biệt là tốt. Nhược điểm của tượng là chỉ hiện ra ở các ô cùng màu (tối đa 32 ô).

Mã và tượng là cuộc chiến bất tận.

Giới chuyên môn thường kết luận rằng tượng có điểm cộng hơn trong thế cờ thành lập, ngược lại khi cờ đóng.

Không ít siêu kỳ thủ coi tượng mạnh hơn mã. Trong khai cuộc, mã bổ ích thế hơn. Về trung và tàn cuộc, khi lượng quân suy giảm, tượng dần lấn lướt mã. Thời gian tượng chiếm đoạt điểm tốt dài hơn so với mã, khiến cho cựu Vua cờ Bobby Fischer từng coi tượng xứng đáng được 3,25 điểm. Tầm thường, đại kiện tướng hạn chế đổi tượng lấy mã ở khai cuộc. Có phổ thông nguyên do khiến họ phải nhọc lòng như quyền giữ vững trọng tâm, cấu trúc tốt sau khi đổi quân và nguy cơ vua bị doạ dọa.

Mã hiệu quả nhất khi đứng ở hàng năm hoặc sáu, trên ô mạnh (không bị tốt đối thủ tiến công, được tốt nhà bảo vệ) và giữa cấu trúc tốt dày, sẽ có ưu thế hơn tượng.

Mã lợi hơn tượng khi còn phổ quát tốt.

Ở thế cờ trên, mã trắng mạnh khó cưỡng ở trọng tâm, có thể nhảy lắt léo đến các ô mạnh như e5, d4 và g5. Với sự trợ giúp của vua trắng, thế mạnh sẽ biến thành thành công. Trong trường phù hợp vua trắng đến e5, còn mã trắng ở d4 hoặc g5, đen hoàn toàn tiêu cực. Trong khi đó, tượng đen bị hạn dè bỉu hoạt động bởi tốt đen, giả dụ đến a6 cũng không nhắm tham gia tiêu chí cụ thể.

Tạo ra ô mạnh ở trung tâm cho mã.

Thế cờ trên, cựu quán quân quả đât Mikhail Botvinnik tìm thấy phương án tối ưu hóa sức mạnh mã trắng. Đen hữu ích thế khi xe ở c6 chiếm đoạt cột c, nhưng tượng đen bị hạn nhạo báng các con phố đi lại bởi tốt ở d5. Trắng cần loại tốt đen ở f6 trước khi nhảy đến e5. Nhờ đó, Botvinnik đi 33.g5! Đòn tấn công tuy dễ chơi, có thể thay đổi toàn bộ ván cờ.

Nhưng trong phần nhiều trường hợp, tượng có uy lực thấy rõ, nhất là trong cờ tàn. Chỉ cần nhị tượng vẫn có thể chiếu hết địch thủ, với hai mã thì không. Fischer từng lên ngôi Vua cờ năm 1972, trong cuộc đấu thế kỷ giữa Mỹ và Nga. Kỳ thủ người Mỹ tiến công bại Boris Spassky sau 21 ván. Ở ván sáu, Fischer lần đầu vượt lên dẫn trước nhờ cách dùng tượng tài giỏi.

Tượng thường uy thế hơn mã ở tàn cuộc.

Thế cờ này là nguyên do làm tượng được đánh giá cao hơn mã. Ở tình thế thành lập hoàn toàn, tượng trắng có sức mạnh nổi bật, như bỏ tù thông thường thân mã đen trong trường hợp trên. Nhưng tình thế tương tự không thường xuất hiện. Để phát huy sức mạnh của tượng so với mã, nhị cốt lõi kỳ thủ hướng đến là đổi tốt và xác định mục tiêu tấn công cho tượng.

Tượng không thể thiếu đích ngắm rõ ràng.

Trong trường phù hợp trên, tượng đen có không gian chuyển di, nhưng không có chỉ tiêu rõ ràng. Trái lại, mã trắng ở c5 đứng ở ô mạnh gần trung tâm.

Tượng mạnh tối ưu ở tuyến phố chéo lớn và thành lập.

Tượng đen giống như chú rồng phun lửa xuyên đường chéo a1-h8 ở thế trên. Dù trắng đang hơn tốt, vẫn chịu thất bại nhanh chóng. Mã trắng ở c3, tốt ở b2, a4 và vua đều dễ bị tiến công.

Đổi mã lấy tượng khi cờ thoáng.

Trong thế cờ thông thoáng, thiên hướng là đổi mã lấy tượng. Trắng vừa đi 33.Ne6!, buộc đen phải đổi tượng lấy mã. Sau khi rút tượng về b3, trắng chiếm hữu quyền kiểm soát trên nhị đường chéo lớn a2-g8 và b1-h7, dễ đi đến thắng lợi.

Có thể nói, tượng và mã trong cờ vua giống như chó với mèo. Mỗi kỳ thủ có sở thích và cách thức chăm nom quân cờ khác biệt, cũng như con người với thú cưng. Trong từng ván cờ, từng thời điểm, sức mạnh của tượng và mã không giống nhau, thậm chí là một trời - một vực.

Xuân Bình tổng thích hợp

Xem tại: váy ngủ gợi cảm hà nội