NSND Lê Khanh vừa qua nhập cuộc vở "Quẫn trí" do đoàn kịch cá nhân của NSƯT È Lực chấp hành. Thoát khỏi vai trò diễn viên, Lê Khanh lại ton tả dựng vở mới cho Nhà hát Tuổi trẻ. Hiện là Phó giám đốc Hí viện, chị thêm bận rộn với các cuộc họp kéo dài hàng giờ. Ở chị luôn thấp thỏm nỗi niềm phát hành sân khấu kịch "Made in Vn" - nơi mang đậm dấu ấn truyền thống hòa lẫn ý thức hiện đại.
- Vở "Quẫn bách" cuốn hút chị ở nhân tố gì?
- Quẫn là công trình nhiều người biết đến của nhà viết kịch Lộng Chương trong những năm 60 của thế kỷ trước. Dấu ấn về những lần xem bố (NSND Nai lưng Tiến) đóng vở kịch cũ vẫn còn in đậm và trong tôi luôn thường trực đưa vở diễn này trở lại sàn diễn hiện đại. Bí quyết đây 5 năm, tôi từng gợi ý cho rộng rãi đạo diễn có thế mạnh về hài kịch dựng lại Cùng quẫn nhưng bất thành vì họ cho rằng tác phẩm quá cũ.
Năm 2016, tại Liên hoan sân khấu Thủ đô, NSƯT È cổ Lực cùng học trò diễn Quẫn trí - tác phẩm anh dàn dựng cho học sinh thi ra trường. Sau khi xem xong, tôi cảm thấy sốc vì tiếng nói và hình thức biểu hiện rất tiến bộ, trộn hòa phổ thông chuyên mục và bắt kịp xu hướng thế giới. Khác lạ, vở kịch do Nai lưng Lực đạo diễn phát triển nét "lạ" khiến người xem không thể so sánh với nguyên tác. Tôi tham gia vở kịch vì muốn được trải nghiệm chính sự mới lạ mà Trần Lực đem lên sàn diễn thủ đô.
* NSND Lê Khanh diễn vở "Quẫn bách" trên sàn diễn Hí trường Lớn
- Quan sát bối cảnh của sàn diễn hiện thời, chị đánh giá ra sao khi miền Bắc có đoàn kịch cá nhân đầu tiên - Lucteam?
- Tôi nhớ phương pháp đây 20 năm, đạo diễn Nguyễn Đình Nghi từng chia sớt: "Tôi mơ một ngày tác phẩm sàn diễn của Việt Nam là sự hòa trộn giữa các chuyên mục. Ở đấy, người ta được nghe nhạc, ăn uống ngôn ngữ hình thể". Sau đó, đa số vở diễn có mặt trên thị trường trong sự hòa trộn phân mục, song số lượng công trình đủ thuyết phục thì rất ít. Trước thực trạng các tổ chức nghệ thuật, nhà hát công hệt nhau phong cách và thiếu màu sắc riêng, Lucteam có mặt trên thị trường và mang lại hiệu ứng sân khấu rất tích cực. Khác với đoàn kịch nhà nước, họ phải tự chủ mọi mặt, tự bổn phận về sự phát triển của bản thân. Họ bắt đầu ở số 0, bổ ích thế là sức trẻ và biết phát triển cái lạ để hút khán giả.
Trong những vở diễn vừa qua, Lucteam nhất quán theo đuổi cơ chế nghệ thuật sàn diễn ước lệ. Tính ước lệ có lí khiến người xem dễ nắm bắt, chứ chẳng phải kiểu lắp ghép gượng gạo. Bước đầu, tôi có thể chắc chắn NSƯT È cổ Lực thắng lợi khi tân tiến hóa nhân tố truyền thống và ngược lại. Bên cạnh, sự thành lập của đoàn kịch này sản xuất cạnh trạnh và gây sức ép lên các rạp hát công, nhất là với đơn vị thiếu tính chủ động trong việc đổi mới.
- Để hấp dẫn khán giả đến Rạp hát Tuổi trẻ, chị và ban lãnh đạo cách đây không lâu đưa cả show ca nhạc tham gia danh mục thao diễn. Chị nói gì về khó khăn mà sàn diễn kịch nói riêng đang gặp gỡ phải?
- Đây là thời điểm vô cùng khủng hoảng về đạo diễn và người viết kịch bản cho sân khấu. Không riêng Rạp hát Tuổi xanh, các công ty nghệ thuật khác cũng nhạt nhòa và thiếu dấu ấn. Từ rất lâu, sân khấu kịch vn đánh mất người theo dõi trẻ. Bạn trẻ đến xem biểu diễn chỉ theo trào lưu, sự kiện, sau đó lại tan đi, không bền vững. Bên cạnh, các đơn vị thiếu nguồn kinh phí để đưa chuyên gia về cố vấn.
Nhà hát Tuổi xanh từng đưa về dự án huấn luyện nhạc kịch quý giá. Tất nhiên, hơn một năm diễn viên hí trường không thực hiện nổi vì thiếu tính kỷ luật, kiên định. Đông đảo không muốn học và thích thực hành luôn. Diễn viên quen những cách đầu cơ ngắn, bán lúa non.
Sân khấu vắng khán giả là vấn đề tất yếu và nghĩa vụ chính thuộc về người khiến nghề. Rất đông nghệ sĩ mang tư tưởng ấu trĩ, thiếu ý thức cầu thị. Khi có thời cơ sang nước ngoài đào tạo, không ít người làm nghề không nhân thức tận dụng để học hỏi, hoặc không đi về nước. Trong những chuyến công tác tại nước ngoài, tôi chứng kiến rộng rãi trường phù hợp đạo diễn, diễn viên Việt Nam không chịu xem vở diễn của nước bạn. Họ ngủ trong rạp và thậm chí kiêu ngạo nói: "Tôi tham gia đấy xem để khiến gì, ngộ nhỡ họ diễn không hay, tôi bỏ về lại mang tiếng". Diễn viên thích đi mua sắm hơn là học.
 |
|
NSND Lê Khanh nỗ lực đổi mới sàn diễn kịch truyền thống. |
- Chị bình chọn ra sao về kỹ năng kế cận của lớp diễn viên trẻ?
- Hiện giờ, lớp diễn viên trẻ toàn vẹn phong độ, kiến thức để cận kề nhưng thiếu cơ hội và kiên nhẫn. Ngày trước, chúng tôi vừa học vừa làm. Học kỳ nhì năm đầu hệ trung cấp, chúng tôi bắt đầu dựng vở, được xếp diễn xen kẽ cùng nghệ sĩ lớn tuổi. Sau ba năm, chúng tôi đủ tài năng để diễn những vở kinh điển như Romeo và Juliet.
Còn quý khách trẻ hiện giờ tốt nghiệp hệ đại học mới tỏa về các đoàn, bắt đầu thực tập và hên mới có vai diễn. Yếu tố đó đánh mất thời cơ của họ rất nhiều. Đòi hỏi của khán giả bây giờ rất lớn. Phổ thông bạn bỏ lớp, đi đóng phim, quay giới thiệu rộng rải trong khoảng sớm - những việc làm cho chưa chắc cho diễn viên nền tảng tốt trong nghề. Thậm chí, không ít tư nhân bằng lòng, tự đắc, lơ là trong trắng tạo nghệ thuật. Muốn đủ sức thay thế lớp nghệ sĩ gạo cội thì mỗi tư nhân phải nhiều năm kinh nghiệm, nhất là biết tạo dấu ấn trong phong cách trình diễn.
- Theo chị, các đơn vị nghệ thuật cần đổi mới như thế nào để thu hút và tạo sức lôi cuốn hơn với mọi người?
- Quan sát sân khấu kịch miền Nam, khác biệt với tổ chức cá nhân, tôi thấy họ vẫn duy trì lượng khách ổn định, dù hiện nay là quá trình hoàng kim của game show, truyền hình thực tiễn. Mới đây, đoàn kịch của NSƯT Thành Lộc diễn rất thắng lợi vở nhạc kịch Tiên Nga. Họ gan dạ đổi mới chế độ biểu diễn, dựng sân khấu nhạc kịch, có ban nhạc sống để hút khách.
Tôi tự hỏi giả dụ một ngày nhà nước không đầu cơ thì các hí trường công sống bằng gì? Vì vậy, đầu tiên, các tổ chức bắt buộc chuyển mình, thẳng thắn đối diện mặt yếu kém. Sân khấu kịch cần sinh động, linh hoạt và tiến bộ hơn. Người làm cho nghề phải đổi mới, cầu thị để khách quốc tế đến xem, thấy mỗi công ty nghệ thuật có đẳng cấp rất dị, có tiếng nói mô tả riêng. Tiếp đó là đời sống nghệ sĩ phải được bảo đảm để chuyên tâm với nghề. Ngày xưa cuộc sống đơn giản, bây giờ yêu cầu rất khác. Mức sống không ổn định là một trong những căn do làm cho diễn viên khó tạo dấu ấn.
Rạp hát Tuổi trẻ đang tìm phương pháp hòa nhập với sàn diễn nhân loại, trau dồi tài năng, khoa học thao diễn để diễn viên đa tài hơn. Khi đó, đạo diễn mới có nguyên liệu để sử dụng vào tác phẩm. Tôi nhớ thuở hí trường mới xây dừng, thú vị đông đảo người theo dõi và nổi lên như hiện tượng sân khấu. Có trào lưu gì là hí trường cập nhật và diễn luôn. chậm tiến độ là thời mà thế hệ chúng tôi ngoài chuyên môn kịch nói còn tập cả ngôn ngữ hình thể, diễn song song kịch câm và ca nhạc. Năm 2000 khắc ghi bước chuyển của hí trường khi đón đầu khuynh hướng hài bằng chương trình Đời cười. Trong khoảng đó, hiệu ứng hài mở đầu lan tỏa khắp sàn diễn cả nước và góp phần cho sự có mặt trên thị trường của Gặp gỡ nhau cuối tuần.
- Sắp tới, những dự án góp phần làm mới sàn diễn kịch của chị là gì?
- Cùng anh chị em nghệ sĩ trong Nhà hát Tuổi xanh, chúng tôi hiện có những dự án đưa rạp hát trở lại với chỉ tiêu nghệ thuật giàu có, nhiều chủng loại. Hí viện từng sinh động với các phân mục: bi - hài kịch, chính kịch, nhạc kịch, kịch câm. song song, nhà hát mở rộng sàn diễn đối ngoại, đưa nguồn nhân công nước ngoài về và mang tác phẩm trình bày tại festival quốc tế. Chúng tôi chuẩn bị hợp tác với Lucteam và hợp tác với đạo diễn có phong cách mới.
Trọng Trường
Xem tại: váy ngủ gợi cảm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét